Intern salderen bij woningbouw op bemeste landbouwgrond: Afdeling scherpt regels aan
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 28 mei 2025 een belangrijke uitspraak gedaan over intern salderen bij woningbouw op bemeste landbouwgrond. Deze uitspraak is daarom relevant voor zover de agrarische sector, als de vastgoedsector. De zaak draait om woningbouwproject Overduin in Egmond aan den Hoef, waar de gemeente Bergen 162 woningen wil bouwen op voormalige agrarische gronden.
Om de stikstofuitstoot van het bouwproject te compenseren, werd intern gesaldeerd met het vervallen van mestgebruik. Volgens de provincie Noord-Holland was daarom geen natuurvergunning nodig. De Afdeling denkt daar anders over: intern salderen met bemesting mag niet meer in de voortoets worden betrokken, maar alleen in de passende beoordeling. De voortoets betekent dat significante gevolgen kunnen worden uitgesloten als je kijkt naar alleen de uitstoot van de activiteit zelf en dit niet afzet tegen de activiteit die er eerder plaatsvond en bijvoorbeeld (deels) wordt beëindigd vanwege de nieuwe activiteit.
Als toch blijkt dat voor de activiteit zelf niet kan worden uitgesloten dat er sprake is van significante gevolgen, moet een vergunning worden aangevraagd en een passende beoordeling worden gemaakt en daarin mag je wel de oude activiteit die (deels) eindigt, betrekken.
Wat betekent dit voor intern salderen met bemeste landbouwgrond?
De uitspraak bevestigt dat intern salderen pas aan de orde is als uit de voortoets blijkt dat een natuurvergunning nodig is. Als je intern wilt salderen in de passende beoordeling gelden strenge voorwaarden:
- De oude situatie (de referentiesituatie) moet goed onderbouwd zijn;
- Het stoppen met bemesting moet juridisch geborgd zijn;
- Er moet worden voldaan aan het additionaliteitsvereiste: de stikstofruimte die wordt ingezet, mag niet ook nodig zijn voor het behoud of herstel van beschermde natuur.
Deze regels gelden niet alleen voor vergunningen, maar ook bij algemene regels voor bemesten.
Gevolgen voor woningbouwprojecten
In het geval van Overduin was geen passende beoordeling opgesteld. Daarom vernietigt de Afdeling het besluit van de provincie Noord-Holland. Er moet een nieuw besluit komen, met een passende beoordeling waarin de stikstofgevolgen zorgvuldig worden afgewogen.
Conclusie
Deze uitspraak onderstreept dat bij woningbouw op landbouwgrond met stikstofruimte uit bemesting, intern salderen alleen mogelijk is binnen de kaders van een passende beoordeling. Overheden en initiatiefnemers moeten hiermee rekening houden bij het plannen van nieuwe projecten.
Ben je een beetje de kluts kwijt in stikstofland? De Raad van State schreef een persbericht met een mooie ‘infographic’ die heel overzichtelijk is. En natuurlijk kun je altijd contact opnemen om te overleggen over omgevingsrecht, milieurecht en agrarisch recht.