Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is er veel veranderd in de manier waarop regels over de fysieke leefomgeving zijn geregeld. Eén van de belangrijkste veranderingen raakt de omgevingsvergunning. In deze blog stip ik een aantal zaken aan onder de Omgevingswet, die zijn gewijzigd ten opzichte van de eerder geldende Wabo.
Wat is een omgevingsvergunning?
Een omgevingsvergunning is een vergunning voor activiteiten die invloed hebben op de fysieke leefomgeving. Denk aan bouwen, slopen, kappen van bomen, het afwijken van het omgevingsplan (voorheen: het bestemmingsplan) of het uitvoeren van een ‘milieubelastende activiteit’ (voorheen: het oprichten van een inrichting). Onder de oude wetgeving moesten daarvoor vaak meerdere vergunningen worden aangevraagd bij verschillende instanties. Dat leidde regelmatig tot vertraging en onduidelijkheid.
De Omgevingswet wil dit proces eenvoudiger maken. De bedoeling is dat initiatiefnemers makkelijker kunnen zien wat er mogelijk is op een locatie, en sneller duidelijkheid krijgen over hun aanvraag.
We spreken nu van ‘opa’s’ en ‘bopa’s’. Het gaat hierbij niet om grootouders, maar wel om het volgende.
Een vergunning voor een opa (omgevingsplanactiviteit) is nodig als een activiteit in strijd is met het omgevingsplan. Denk aan bouwen waar dat volgens het plan niet is toegestaan.
Een vergunning voor een bopa (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) is nodig als er nog géén regeling in het omgevingsplan staat over de activiteit, bijvoorbeeld bij nieuw beleid of in een overgangssituatie.
Beide vergunningen beoordelen of de activiteit ‘aanvaardbaar’ is, maar de bopa biedt iets meer beleidsvrijheid.
Eén vergunning voor meerdere activiteiten
Onder de Omgevingswet is de gedachte van de ‘alles-in-één vergunning’ verder uitgewerkt. Dat betekent dat je in één aanvraag meerdere activiteiten kunt opnemen, zelfs als die onder verschillende regels vallen. Zo kun je bijvoorbeeld tegelijk een aanvraag indienen voor bouwen, het afwijken van het omgevingsplan én het kappen van een boom.
Daarnaast is het zo dat de omgevingsvergunning bouwen onder de Omgevingswet in tweeën uiteenvalt. Er is een vergunning voor het technische deel, de bouwactiviteit, en een vergunning voor het ruimtelijke deel; de omgevingsplanactiviteit.
De vergunningverlener beoordeelt de aanvraag dan in samenhang. Dat scheelt tijd en zorgt in principe voor meer duidelijkheid voor de aanvrager.
Digitaal loket: het Omgevingsloket
Een andere belangrijke verandering is de digitalisering. Aanvragen verlopen nu via het nieuwe Omgevingsloket. Hier kunnen initiatiefnemers nagaan of zij een vergunning nodig hebben, of dat een melding volstaat. Ook kunnen zij zien welke regels gelden op een specifieke locatie.
Het Omgevingsloket is daarmee een belangrijk hulpmiddel geworden. Toch blijkt in de praktijk dat het nog niet altijd even gebruiksvriendelijk is. Er zijn zeer veel vragen die moeten worden beantwoord, waarbij heel vaak niet duidelijk is welke optie je moet hebben.
Meer ruimte voor maatwerk
De Omgevingswet biedt gemeenten en andere overheden meer ruimte om lokaal maatwerk toe te passen. Dat betekent dat regels uit het omgevingsplan kunnen afwijken van landelijke normen, als dat beter past bij de situatie ter plaatse. Dit maatwerk moet wel goed worden onderbouwd.
Voor vergunningaanvragers betekent dit dat zij meer afhankelijk zijn van de lokale regels. Een goede voorbereiding en afstemming met de gemeente is dus belangrijker dan ooit.
Snellere procedures?
Een van de doelen van de Omgevingswet is het versnellen van procedures. In de meeste gevallen geldt nu de ‘gewone procedure’ met een beslistermijn van 8 weken, met een mogelijke verlenging van 6 weken. Alleen voor ingewikkelde aanvragen kan een uitgebreide procedure nodig zijn.
In de praktijk wordt deze termijn niet vaak gehaald en blijkt de procedure toch best ingewikkeld.
Tot slot
De omgevingsvergunning onder de Omgevingswet is overzichtelijker en biedt meer mogelijkheden om verschillende activiteiten tegelijk aan te vragen. Tegelijkertijd vraagt het nieuwe stelsel ook meer voorbereiding van initiatiefnemers. Regels zijn lokaal bepaald, het digitaal loket is niet altijd even helder, en bij complexe situaties blijft advies onmisbaar.
Heeft u plannen waarbij een omgevingsvergunning nodig is, of twijfelt u daarover? Neem gerust contact op. Wij helpen u graag verder.